فرمود : « اى منصور ، همانا اين امر ( يعنى قيام قائم ) نمىآيد شما را مگر بعد از مأيوس [ شدن ] . و نه به خدا قسم تا تميز داده شويد ، و نه به خدا قسم تا خالص شويد ، و نه به خدا قسم تا شقى شود هر كس شقى مىشود و سعيد شود هر كس سعيد مىشود » . و در حديث ديگر است از حضرت ابوالحسن - عليه السلام - قال : « يخلصون كما يخلص الذهب » « 1 » . و در كافى شريف ، در باب ابتلا و اختبار ، سند به حضرت صادق - عليه السلام - رساند ، قَالَ : « ما من قبض و لا بسط إلا و لله فيه مشيئة و قضاء و ابتلاء » « 2 » . و در حديث ديگر از حضرت منقول است ، قال : « إنه ليس شيء فيه قبض أو بسط مما أمر الله به أو نهى عنه إلا و فيه لله عز و جل ابتلاء و قضاء » « 3 » . يعنى « نيست چيزى كه در آن منع و عطايى باشد از چيزهايى كه امر فرموده خداوند تعالى به آن يا نهى فرموده از آن ، مگر آن‌كه در آن از براى خداى عزّ وجلّ امتحان و حكمى است . و « قبض » در لغت امساك و منع و اخذ است ؛ و « بسط » نشر و اعطاست . پس ، هر عطا و توسعه و منعى و هر امر و نهى و تكليفى براى امتحان است . پس ، معلوم شد كه بعث رسل و نشر كتب آسمانى همه براى امتياز بشر و جدا شدن اشقيا از سعدا و مطيعين از عاصين است . و معنى امتحان و اختبار حق همين امتياز واقعى خود بشر است از يكديگر ، نه علم به امتياز ؛ زيرا كه علم حق تعالى ازلى و متعلق و محيط به هر چيز است قبل از ايجاد . و حكما در تحقيق امتحان و ابتلا بسط كلام داده‌اند كه ذكر آن خارج از ميزان است « 4 » .

--> ( 1 ) - ابوالحسن عليه السلام فرمود : « خالص مىشوند همان‌طور كه طلا خالص مىشود » . ( الكافي ، ج 1 ، ص 370 ، « كتاب الحجّة » ، « باب التمحيص والامتحان » ، حديث 4 ) ( 2 ) - امام صادق عليه السلام فرمود : « هيچ تنگى و فراخى نيست مگر آن‌كه خداوند در آن مشيّت و حكم و امتحان دارد » . ( الكافي ، ج 1 ، ص 152 ، « كتاب التوحيد » ، « باب الابتلاء والاختبار » ، حديث 1 ) ( 3 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 152 ، « كتاب التوحيد » ، « باب الابتلاء والاختبار » ، حديث 2 . ( 4 ) - ر . ك : الحكمة المتعالية ، ج 6 ، ص 397 ، تفسير القرآن الكريم ، صدر المتألهين ، ج 6 ، ص 264 .